Zagrljeni brdima: Nada i očaj u Sarajevu | Balkan Diskurs
Balkan Diskurs
28. septembra, 2016.
Opsada Sarajeva je trajala 44 mjeseca. Tokom 1425 dana Sarajlije su prvo bili pod okupacijom Jugoslovenske Narodne Armije, a zatim Armije Republike Srpske. Nezavisnost je imala svoju cijenu u najdužoj opsadi glavnog grada u historiji modernog ratovanja.
Opsada Sarajeva je trajala 44 mjeseca. Tokom 1425 dana Sarajlije su prvo bili pod okupacijom Jugoslovenske Narodne Armije, a zatim Armije Republike Srpske. Nezavisnost je imala svoju cijenu u najdužoj opsadi glavnog grada u historiji modernog ratovanja.
Fotografije: Hanieh Khosroshahi
Skoro 14 hiljada (13952) ljudi je ubijeno tokom opsade, a više od trećine (5434) su bili civili. Uz nestašicu hrane, ljudi su rizikovali svoje živote idući s kraja na kraj grada po osnovne potrepštine kao što je voda. Tri i po godine su se stanovnici Sarajeva krili u podrumima, prelijetali preko ulica, i živjeli u strahu od pogibije. Bez izlaza, rat je postao njihova stvarnost.
Osim ljudskih žrtava rata, oštećeno je samo jezgro grada. Dok su hiljade izbjeglica bježale iz Sarajeva, doseljavali su se mnogi Srbi, rušeći multietničku ravnotežu koju je ovaj grad imao ranije (međutim, postotak Srba u Sarajevu je drastično opao od ranih 1990-ih).
Etničke podjele i tenzije su i dalje rasprostranjene u Sarajevu, ostaci rata i patnje se i dalje nalaze svuda, a stopa nezaposlenosti je 43 posto.
Uprkos svojim problemima, Sarajevo je primjer opstanka i otpora, ali, najvažnije od svega, ono je simbol mira i multikulturalne integracije. Glavne svjetske religije su stoljećima zajedno živjele u Sarajevu, čineći ga svijetlim primjerom vjerske raznolikosti i tolerancije.
Duga tradicija sarajevske etničke tolerancije se može vidjeti u presjeku tri konstitutivne grupe: Bošnjaka (Muslimana), Srba (Pravoslavaca) i Hrvata (Katolika). Tokom 44 mjeseca blokade, osjećaj jedinstva i zajedništva je bio snažan među svim Sarajlijama u glavnom gradu.
Sarajevo se nalazi na dnu doline, zagrljeno okolnim brdima. Zbog visokog broja žrtava koje je odnio rat, sarajevske zelene površine su korištene kao groblja. Improvizovana groblja se nalaze svuda po gradu, od parkova do stadiona, ali najviše na brdima.
Možda se istinska srž Sarajeva, njegovi paradoksi i snažni kontrasti, najbolje vidi kroz njegova brda. U brdima se rađa suštinsko jezgro Sarajeva. Uprkos svojoj ljepoti, brda evociraju sjećanja na rat, kada su na njima tokom opsade bili položaji srpskih snajpera. Danas brda obilježavaju živote izgubljene u ratu 90ih, ali na njima također žive porodice, na njih bježe mlađe generacije da izbjegnu gužvu doline, na njima se nalaze prijatelji da popiju kafu, i sastaju se parovi da se opuste, zagrle, i gledaju zalazak sunca.
Ovaj grad, sa svojih 400 000 stanovnika, ponovo je veseo, energičan i ležeran glavni grad.
Sarajevo je mjesto gdje se dešava pomirenje. Stanovnici Sarajeva su dugo vremena ujedinjeni u svojoj kulturnoj raznolikosti i ta zajednička baština u sebi sadrži svetu historijsku vezu koja spaja grad u cjelinu. Rat je bio pokušaj da se ta veza uništi. Danas, Sarajevo stoji kao grad koji je preživio rat protiv podjela.
Brda odaju počast i prisjećaju se onih kojih već odavno nema, ali također daju nadu dolini ispod njih. Uprkos ideji da Sarajlije moraju nastaviti dalje, brda su stalni podsjetnik patnje kroz koju je ovaj grad prošao.